Oryginał artykułu pochodzi z 2021 roku, został poprawiony w 2023 i 2024.

Prywatność w internecie jest ważna, ponieważ zagrożenia sięgają od zbierania statystyk o użytkownikach po znacznie bardziej złośliwe działania, takie jak rozprzestrzenianie oprogramowania szpiegującego i wykorzystywanie różnego rodzaju błędów (usterek oprogramowania). Wiele firm, takich jak Google, śledzi, jakie strony odwiedzają ludzie, a następnie wykorzystuje te informacje, na przykład wysyłając reklamy dopasowane do historii przeglądania. Czasami ceny produktów na tej samej stronie zmieniają się w zależności od danych śledzących i dwie osoby oglądające dokładnie ten sam produkt na dokładnie tej samej stronie mogą zobaczyć zupełnie różne ceny.

Spis treści

• Wstęp
• Przeglądarki naruszające prywatność
  • Mozilla Firefox
  • Google Chrome i Chromium
  • Brave
  • Palemoon
  • Waterfox
  • GNOME Web (Epiphany) i Eolie
  • Midori
  • Librewolf
  • Inne problematyczne przeglądarki
• Przeglądarki szanujące prywatność
  • Dostrajanie Firefoksa – najlepsze rozwiązanie
  • Kontrola DNS over HTTPS w Firefoksie
  • Blokowanie DoH za pomocą zapory sieciowej
  • Falkon
  • qutebrowser
  • ungoogled-chromium
  • Tor Browser
  • Inne przeglądarki, które są w porządku
• Polecane rozszerzenia
  • uBlock Origin
• Wnioski

Wstęp

Ten artykuł nie dotyczy wyłącznie kwestii prywatności. Chodzi w nim o łamane obietnice, które mogą dotyczyć prywatności. Chodzi też o brak wolności użytkownika, czyli możliwości włączania i wyłączania funkcji, takich jak automatyczne aktualizacje, o wymuszone korzystanie z usług podmiotów trzecich lub o oprogramowanie, o którym użytkownik zwykle nie wie albo nie ma na nie wpływu.

Prywatność w kontekście korzystania z usług internetowych to bardzo trudny temat. Trudno nie tylko ją zdefiniować, ale też trzeba znaleźć równowagę między swobodą wyboru użytkownika, bezpieczeństwem i użytecznością. Oczywiście musisz móc korzystać z przeglądarki w internecie, a więc zawsze zostawisz za sobą jakiś ślad, a ten artykuł nie jest o tym, jak zacierać ślady. Zajmuję się w nim przeglądarkami, które albo są przez twórców reklamowane jako „szanujące prywatność”, albo ogólnie uchodzą za takie (głównie z powodu nieporozumień lub dezinformacji), podczas gdy jest oczywiste, że takie nie są.

Niektóre przeglądarki wprost naruszają prawa użytkowników, zbierając dane telemetryczne bez zgody, albo trzeba samemu z nich zrezygnować (opt-out) zamiast się na nie zgodzić (opt-in), albo „skaczą” po internecie w tle, odwiedzając różne miejsca bez wiedzy użytkownika (dns-prefetch, automatyczne aktualizacje itp.), korzystają z usług podmiotów trzecich z polityką prywatności, której nie można ufać lub która wprost narusza prywatność, albo mają zintegrowane oprogramowanie osób trzecich, które robi część z tych rzeczy.

Postaram się aktualizować ten artykuł tak często, jak to możliwe. Wiem, że istnieje kilka innych przeglądarek, ale jeśli nie ma ich na tej liście, to albo nie miałem okazji ich zbadać, albo są zamkniętoźródłowe i zupełnie nieistotne (jak Microsoft Edge czy Opera), albo nie są aktywnie rozwijane, albo z takiego czy innego powodu nie można im zaufać.

Zwróć uwagę, że w tym artykule nie oceniałem odporności poszczególnych przeglądarek na fingerprinting (śledzenie po odcisku przeglądarki), ponieważ można ją samodzielnie dostroić na różne sposoby. Z wyjątkiem Librewolfa i Tor Browser żadna z pozostałych przeglądarek nie robi nic naprawdę istotnego, by chronić przed fingerprintingiem.

Nie będę też omawiał przeglądarek działających wyłącznie w systemach Microsoft Windows lub macOS, nawet jeśli są otwartoźródłowe. Zarówno Microsoft Windows, jak i macOS są bardzo kontrowersyjnymi systemami operacyjnymi.

Pamiętaj również, że to, iż twórcy przeglądarki obiecują, że jest ona szanująca prywatność, nie oznacza, że możesz im ufać! Jak zobaczysz na przykładzie niektórych przeglądarek poniżej, nawet twórcy czasami naruszają prywatność użytkowników, nawet nad tym nie myśląc.

Chcę też mocno przestrzec ludzi, którzy polecają przeglądarki innym bez sprawdzenia i wiedzy. Kanał o prywatności na Reddicie jest pełen błędnych rekomendacji przeglądarek rzekomo szanujących prywatność, a wielu ludzi jedynie zgaduje lub ślepo ufa informacjom publikowanym przez producentów przeglądarek. Ani Mozilla Firefox, ani Google Chrome czy Chromium, ani Brave, ani Waterfox, ani kilka innych polecanych przeglądarek naprawdę nie szanuje prywatności. Wszystkie stosują jakąś formę telemetrii i/lub działań naruszających prywatność bez zgody użytkownika, a nawet bez jego wiedzy.

Prywatność nie polega na tym, że po prostu wycina się telemetrię z Firefoksa, zmienia nazwę i wypuszcza produkt. Prywatność to coś więcej. Jeśli przeglądarka automatycznie sprawdza, czy jest dostępna nowa wersja, to nawet jeśli serwer nie loguje tego żądania, nie można jej uznać za naprawdę prywatną, skoro zaczyna „skakać” po internecie i odwiedzać różne miejsca, gdy użytkownik zrobił tylko tyle, że ją uruchomił!

Za każdym razem, gdy przeglądarka wysyła zapytanie DNS, jest ono w większości przypadków logowane, chyba że użytkownik aktywnie temu przeciwdziała, np. używając „zaufanego” VPN-a lub usługi DNS niezapisującej logów. Ponadto CDN dodatków Mozilli loguje aktywność użytkowników, podobnie jak Amazon Cloudfront, więc jeśli przeglądarka odwiedza te miejsca bez tego, że użytkownik wyraźnie kliknie opcję „sprawdź aktualizacje”, to narusza prywatność użytkownika.

Chodzi mi o to, że użytkownik musi mieć wybór i nic nie może się dziać, dopóki użytkownik aktywnie i ręcznie czegoś nie zrobi.

Przeglądarki naruszające prywatność

Mozilla Firefox

W przeszłości zawsze wspierałem Mozillę i promowałem Firefoksa, ale Mozilla podjęła ostatnio kilka dość kontrowersyjnych decyzji i nie uważam już, by była organizacją zasługującą na wsparcie. Przynajmniej dopóki nie zmieni sposobu prowadzenia działalności.

Firefox jest promowany przez Mozillę jako przeglądarka szanująca prywatność, ale jest to wysoce mylące. Firefox „dzwoni do domu” przy każdym uruchomieniu, nawet gdy wyłączysz telemetrię i automatyczne aktualizacje rozszerzeń. Domeny takie jak mozilla.org, cloudfront.net, firefox.settings.services.mozilla.com (zobacz: https://bugzilla.mozilla.org/show_bug.cgi?id=1598562#c12), autopush.prod.mozaws.net, detectportal.firefox.com i location.services.mozilla.com są odwiedzane przy każdym uruchomieniu Firefoksa.

W 2017 roku Mozilla zawarła umowę z Cliqz, na mocy której około 1% użytkowników pobierających Firefoksa w Niemczech otrzymywało wersję z dołączonym oprogramowaniem Cliqz. A w 2018 roku Mozilla ujawniła, że nie ma danych o liczbie instalacji Firefoksa z wyłączoną telemetrią. Mozilla opracowała więc system Telemetry Coverage i rozdystrybuowała go do 1% instalacji Firefoksa. System jest instalowany automatycznie i ma informować Mozillę, czy telemetria w przeglądarce jest włączona.

Mozilla opracowała także działające tylko w Windows zaplanowane zadanie, które raz dziennie działa w tle dla każdej instalacji Firefoksa na komputerze z Microsoft Windows. Zadanie zbiera informacje o bieżących i poprzednich ustawieniach domyślnej przeglądarki oraz o ustawieniach regionalnych i wersji systemu operacyjnego.

Oto lista niektórych rzeczy, które zbiera Mozilla: https://www.mozilla.org/en-US/privacy/firefox/#recommend-relevant-content.

Na stronie Mozilli można przeczytać (gdy zaczynałem pisać ten artykuł): „Stawiamy ludzi przed zyskiem oraz produkt wspierający prywatność użytkowników”. W manifeście Mozilli, w czwartej zasadzie, czytamy też, że bezpieczeństwo i prywatność jednostek w internecie są fundamentalne i nie mogą być traktowane jako opcjonalne.

Jednak decyzją, by uczynić Cloudflare domyślnym dostawcą DNS dla DNS over HTTPS, Mozilla zdecydowanie nie wspiera prywatności użytkowników ani nie stawia ludzi przed zyskiem!

DNS over HTTPS jest samo w sobie wystarczająco złe i słusznie mocno krytykowane, ale połączenie go z amerykańską firmą taką jak Cloudflare czyni sprawę jeszcze gorszą. Cloudflare nie można ufać w kwestii zapytań DNS.

Cloudflare zawarło z Mozillą umowę, według której gdy działa jako resolver DNS dla Firefoksa:

• zapytania DNS będą przechowywane jako część „tymczasowych” logów Cloudflare, które są trwale usuwane w ciągu 24 godzin;
• Cloudflare będzie także zbierać i przechowywać następujące informacje w ramach swoich stałych logów:
  • łączną liczbę żądań przetworzonych przez każdy punkt kolokacji Cloudflare;
  • zbiorczą listę wszystkich żądanych nazw domen;
  • próbki żądanych nazw domen wraz z czasem takich zapytań;
• informacje przechowywane w stałych logach Cloudflare będą anonimizowane i mogą być przechowywane przez Cloudflare bezterminowo na potrzeby własnych badań i rozwoju.

Każdy, kto pracował z serwerami DNS, wie, co trafia do takich logów, i aby Cloudflare dotrzymało obietnicy, musiałoby: usunąć informacje o zapytaniach DNS, a jednocześnie w jakiś sposób zachować „zanonimizowane” logi z łączną liczbą żądań, listą wszystkich żądanych domen oraz tzw. „próbką” pełnych zapytań DNS wraz z datą i godziną.

Oznacza to, że nawet jeśli Cloudflare można by ufać i miałoby jak najlepsze intencje, nadal będzie logować wszystko przez pierwsze 24 godziny. Jeśli Cloudflare kiedykolwiek zostanie zhakowane, wszystkie te logi mogą zostać skopiowane i rozpowszechnione w pewnym okresie.

Co więcej, samo sformułowanie umowy jest takie, że techniczną procedurę, według której mają to robić, można tylko zgadywać. Jak zamierzają zanonimizować dane? Czy „próbka” to 99,9% wszystkich zapytań, czy 1%?

I wreszcie, Cloudflare jest amerykańską firmą podlegającą amerykańskiemu prawu, prawu, które w dużej mierze podważa fundamenty jakiejkolwiek prywatności.

Cloudflare nie będzie przechowywać ani sprzedawać, ani przekazywać żadnym osobom trzecim (z wyjątkiem przypadków wymaganych przez prawo) żadnych danych osobowych, adresów IP ani innych identyfikatorów użytkownika z zapytań DNS wysyłanych z przeglądarki Firefox do resolvera Cloudflare dla Firefoksa;

Poniżej przykład niektórych adresów docelowych, które analiza sieciowa ujawnia wśród zapytań DNS i HTTPS wykonywanych przez Firefoksa nawet przy całkowicie wyłączonej telemetrii i automatycznych aktualizacjach:

detectportal.firefox.com
detectportal.prod.mozaws.net
detectportal.firefox.com-v2.edgesuite.net
a1089.dscd.akamai.net
mozilla.org
location.services.mozilla.com
content-signature-2.cdn.mozilla.net
locprod1-elb-eu-west-1.prod.mozaws.net
d2nxq2uap88usk.cloudfront.net
firefox.settings.services.mozilla.com
push.services.mozilla.com
ec2-52-35-220-92.us-west-2.compute.amazonaws.com
ec2-34-242-33-12.eu-west-1.compute.amazonaws.com
server-13-33-240-52.hel50.r.cloudfront.net
shavar.services.mozilla.com

To NIE jest prywatność. Prawdziwa prywatność oznacza:

• Żadnego logowania.
• Żadnego przechowywania danych.
• Żadnego „dzwonienia do domu” bez uprzedniej zgody.
• Żadnej telemetrii z rezygnacją (opt-out) – musi być opt-in.
• Prawdziwą i 100% przejrzystość co do tego, jakie dane są zbierane.
• Absolutnie żadnej integracji usług firmowych, takich jak Google Search czy Cloudflare DNS.

Kropka!

Mozilla promuje Firefoksa jako produkt wspierający prywatność i wolność użytkowników, a jednocześnie ustawia Google jako domyślną wyszukiwarkę w przeglądarce, bo Google jej za to płaci, a Cloudflare jako domyślny resolver DNS over HTTPS.

AKTUALIZACJA 2020-10-25: Inna istotna lektura dotycząca płatności Google na rzecz Mozilli: US Department Of Justice Lawsuit Against Google Could Kill Firefox.

Sam Firefox od dawna przesyła dane do fundacji Mozilla poprzez mechanizm „Gromadzenie i wykorzystanie danych”. Choć są to dane „techniczne i dotyczące interakcji”, zbieranie jest typu opt-out, co oznacza, że trzeba pamiętać, by je wyłączyć, zamiast je włączać. Oznacza to również, że przy pierwszym uruchomieniu Firefox już połączył się z fundacją Mozilla, zanim zdążysz wyłączyć zbieranie danych. Jeśli zapomnisz wyłączyć zbieranie danych, a później to zrobisz, Firefox wyświetli informację: „Mozilla nie może już rejestrować danych technicznych i dotyczących interakcji. Wszystkie dotychczasowe dane zostaną usunięte w ciągu 30 dni”. Nie ma opcji natychmiastowego usunięcia zebranych danych.

Roczny raport Mozilli jest pełen pustych obietnic i sprzecznych stwierdzeń:

Naszą obietnicą jest pomóc w wyjaśnieniu, że prywatność jest niepodlegająca negocjacjom, i w latach 2018 i 2019 dotrzymaliśmy tej obietnicy, dostarczając konsumentom szereg narzędzi wykraczających poza przeglądarkę, zbudowanych od podstaw tak, by zapewniać bezpieczeństwo i chronić prywatność.

Choć niektórzy z naszych konkurentów mogą być nowi w kwestii prywatności, była ona zawsze sercem wszystkiego, co robimy. Mozilla jest domyślnie bezpieczna; zawsze była i zawsze będzie.

Wszechobecne i ukryte śledzenie międzywitrynowe przez strony trzecie dało firmom niemal nieograniczony dostęp do danych generowanych przez aktywność ludzi w sieci. Umożliwiło to mikrotargetowanie i budowanie predykcyjnych profili przez firmy, które wpływają na rodzaje reklam, usług i informacji prezentowanych ludziom online. Bez możliwości ograniczenia tego typu zbierania danych kontrola ludzi nad ich doświadczeniami online jest poważnie ograniczona.

Mozillo! To się nazywa podwójne standardy.

Oczywiście Mozilla zrobiła też mnóstwo dobrego, ale będąc mocno skomercjalizowaną fundacją, którą się stała, jest to biznes, który nie może już przetrwać bez finansowania od wielkich firm, takich jak Google, a więc istnieje poważny konflikt interesów.

Inne polecane lektury o Mozilli i Firefoksie:

• The Mozilla Monster
• Despite Firefox Quantum’s Success, Mozilla Has Lost Its Way
• Mozilla – Devil Incarnate

Google Chrome i Chromium

Przeglądarki Google Chrome i Chromium są jeszcze gorsze niż Firefox. Za każdym razem, gdy uruchamiasz Chrome lub Chromium, przeglądarka łączy się z Google, a niemal każde naciśnięcie klawisza w pasku adresu jest wysyłane do Google w ramach zbierania danych.

Chrome jest gorszy od Chromium, ponieważ zawiera zamknięty kod źródłowy i nie sposób dokładnie wiedzieć, jakie dane są wysyłane do Google. Teoretycznie Google mogłoby czytać wszystkie twoje hasła, gdy logujesz się do usługi online. Dotyczy to oczywiście także każdej innej zamkniętoźródłowej przeglądarki.

Oto przykład niektórych adresów docelowych, które analiza sieciowa ujawnia wśród zapytań DNS i HTTPS wykonywanych przez Chromium w Linuksie tuż po pierwszym uruchomieniu:

redirector.gvt1.com
www.google.com
accounts.google.com
r1---sn-25g3oxu-j2ie.gvt1.com
ams15s40-in-f14.1e100.net
ams15s40-in-f13.1e100.net
ams16s31-in-f3.1e100.net
fonts.googleapis.com
www.gstatic.com
gstaticadssl.l.google.com
apis.google.com
plus.l.google.com
ogs.google.com
www3.l.google.com

Nie będę omawiał wielu konkretnych problemów z prywatnością w Chrome/Chromium, ponieważ Google stało się bardzo znane z polityk naruszających prywatność we wszystkich swoich produktach i usługach. Przynajmniej otwarcie głoszą, że monitorują każdy twój krok, i tego nie ukrywają.

Na stronie Google Privacy & Terms można wyraźnie przeczytać:

Zbieramy informacje, aby świadczyć lepsze usługi wszystkim naszym użytkownikom – od ustalania podstawowych rzeczy, takich jak język, którym się posługujesz, po bardziej złożone, takie jak reklamy, które uznasz za najbardziej przydatne, osoby, które są dla ciebie najważniejsze w sieci, czy filmy na YouTube, które mogą ci się spodobać. oraz Gdy nie jesteś zalogowany na konto Google, przechowujemy zebrane informacje z unikalnymi identyfikatorami powiązanymi z przeglądarką, aplikacją lub urządzeniem, z których korzystasz.

Oznacza to, że Google otwarcie próbuje cię identyfikować przez fingerprinting i śledzić każdy twój ruch, nawet gdy nie jesteś zalogowany na konto Google ani nawet nie używasz Chrome czy Chromium.

Ilekroć korzystasz z jakiegokolwiek produktu lub usługi Google, automatycznie rezygnujesz z prywatności. Jeśli ci się to nie podoba, nie używaj ich rzeczy, mówią. Jednak to nie jest takie proste. Google zdołało wsunąć swoje oprogramowanie szpiegujące niemal na każdą stronę w internecie i trzeba ręcznie i proaktywnie podejmować działania, by Google nie mogło cię śledzić.

Brave

Przeglądarka Brave jest często polecana jako szanująca prywatność alternatywa dla Firefoksa i Chrome, ale to błąd. Brave nie jest lepsza od alternatyw. Ludzie dają się zwieść pustym obietnicom prywatności. Brave nie tylko również „dzwoni do domu”, ale gdy tylko uruchomisz przeglądarkę, zaczyna łączyć się z Amazonem.

Brave także przechwytywała linki i wstawiała do nich kody afiliacyjne, co odkrył Cryptonator1337 na Twitterze. Ponadto „anonimowe monitorowanie uwagi użytkowników” i „nagradzanie wydawców odpowiednio kryptowalutą Basic Attention Token (BAT)” nie jest czymś, co należy polecać.

Brave od tego czasu usunęła funkcję przechwytywania linków i opublikowała oświadczenie na Twitterze.

Innym odkrytym problemem z prywatnością w Brave było to, że wyczyszczenie historii nie usuwało „Najczęściej odwiedzanych” na stronie nowej karty. Ten problem został naprawiony i zamknięty w sierpniu 2020 roku.

Przeglądarka Brave nadal nie jest przeglądarką szanującą prywatność. Gdyby Brave naprawdę chciała dotrzymać obietnicy szanowania prywatności, nie powinna robić niczego w internecie, dopóki użytkownik wyraźnie jej tego nie poleci.

Palemoon

Palemoon też bywa polecana przez ludzi jako przeglądarka szanująca prywatność, ale Palemoon nie jest nawet promowana jako szanująca prywatność, więc nie wiem, skąd się to bierze. Palemoon również „dzwoni do domu” i również łączy się z Google przy każdym uruchomieniu, tak jak Chromium.

Waterfox

Waterfox to kolejna przeglądarka, którą ludzie czasem polecają jako szanującą prywatność, ale to również nieprawda.

Waterfox nie tylko łączy się z mnóstwem domen przy uruchomieniu, takich jak CDN dodatków Mozilli i Amazon Cloudfront, ale w polityce prywatności projektu wyraźnie stwierdzono, że:

Jeśli nasza struktura organizacyjna lub status ulegną zmianie (jeśli przejdziemy restrukturyzację, zostaniemy przejęci lub ogłosimy upadłość), możemy przekazać twoje informacje następcy.

Ponadto stwierdzono, że:

Jeśli wchodzisz w interakcje z naszymi kontami w mediach społecznościowych, takimi jak Twitter i Facebook, możemy otrzymywać dane osobowe o tobie. Jeśli korzystasz z tych sieci, obowiązują ich polityki prywatności i zachęcamy do zapoznania się z nimi. oraz Możemy używać plików cookie, zewnętrznej analityki internetowej, informacji o urządzeniu i adresów IP w celu zapewnienia funkcjonalności i lepszego zrozumienia interakcji użytkowników z naszymi produktami, usługami i komunikacją. oraz Możemy także używać plików cookie i/lub adresów IP, aby zrozumieć w ujęciu zbiorczym, jak użytkownicy angażują się w nasze produkty, usługi, komunikację, strony internetowe, kampanie online i inne platformy.

Więc nie, Waterfox również nie jest przeglądarką szanującą prywatność.

GNOME Web (dawniej Epiphany) i Eolie

GNOME Web to dobry przykład tego, jak skomplikowane i trudne mogą być te sprawy.

GNOME Web to przeglądarka z projektu GNOME. Na stronie internetowej stwierdzono, że domyślnie GNOME Web stara się szanować prywatność, a projekt nie otrzymuje finansowania od reklamodawców. Projekt dąży do zaoferowania najlepszych domyślnych ustawień prywatności spośród wszystkich przeglądarek ogólnego przeznaczenia. Jednak w rzeczywistości im się to nie udaje.

Analiza sieciowa pokazuje, że GNOME Web przy pierwszym uruchomieniu łączy się z domeną easylist-downloads.adblockplus.org, co zapewne ma służyć sprawdzeniu, czy przeglądarka działa z najnowszymi filtrami blokującymi reklamy. W FAQ AdBlock Plus wyraźnie napisano, że AdBlock Plus zbiera dane osobowe i że są one wykorzystywane przez firmę eyeo GmbH (Niemcy). W polityce prywatności ujawniono dalej, że zbierana jest dość duża ilość danych osobowych.

Wszystkie problemy związane z GNOME Web dotyczą również Eolie.

Ani GNOME Web, ani Eolie nie są prawdziwie szanującymi prywatność przeglądarkami.

Midori Browser

Przeglądarka Midori to lekka przeglądarka open source, wykorzystująca silnik renderujący Apple WebKit oraz interfejs GTK2 lub GTK3. Midori jest częścią środowiska graficznego Xfce i została stworzona zgodnie z zasadą Xfce, by jak najlepiej wykorzystać dostępne zasoby. Midori jest domyślną przeglądarką w wielu dystrybucjach Linuksa.

W 2019 roku projekt Midori połączył się z Astian Foundation, a jednym z problematycznych aspektów prywatności Midori jest to, że rzeczy mogą się teraz zmieniać bez ostrzeżenia. Moim skromnym zdaniem jest to smutny i wielki błąd projektu Xfce.

W polityce prywatności (po hiszpańsku) Astian Foundation stwierdza, że:

Grupa Astian zobowiązuje się do bezpieczeństwa i prywatności danych swoich użytkowników. Gdy prosimy o wypełnienie pól z danymi osobowymi, na podstawie których można cię zidentyfikować, robimy to, zapewniając, że będą one wykorzystywane wyłącznie zgodnie z warunkami tego dokumentu. Jednak ta Polityka Prywatności może się z czasem zmieniać lub być aktualizowana, dlatego zalecamy i podkreślamy, by stale przeglądać tę stronę, aby upewnić się, że zgadzasz się z tymi zmianami.

Jednocześnie fundacja pisze też, że:

Treść strony internetowej jest udostępniana publiczności w takiej postaci, w jakiej się pojawia lub jest dostępna. Nie oświadczamy ani nie obiecujemy niczego w odniesieniu do treści strony, w tym jej dokładności, kompletności, udzielanych porad lub oświadczeń składanych za pośrednictwem strony lub jakichkolwiek przyszłych. W związku z tym nie ponosimy żadnej odpowiedzialności wynikającej z korzystania przez ciebie lub jakąkolwiek osobę z materiałów lub treści strony.

Co jest po prostu innym sposobem zrzeczenia się odpowiedzialności.

Nie przeglądałem kodu źródłowego Midori, ale analiza sieciowa pokazuje, że gdy tylko włączysz rozszerzenie blokujące reklamy w zakładce Rozszerzenia, wykonywanych jest kilka żądań do Amazon Cloudfront. Niezależnie od tego, do czego to służy, Amazon Cloudfront loguje i narusza prywatność użytkowników.

Co więcej, uważam politykę prywatności Astian Foundation za wątpliwą i nie widzę powodu, by promować przeglądarkę Midori, skoro istnieją lepsze alternatywy.

Librewolf

Mam pewne opory przed umieszczeniem Librewolfa w sekcji „przeglądarek naruszających prywatność”, ponieważ, z jedynym wyjątkiem przeglądarki Tor, wkładają dużo pracy w to, by Librewolf szanował prywatność. Poza tym nie łamią żadnych obietnic i są całkowicie otwarci co do tego, jak wszystko jest skonfigurowane. Jednak nie wszystko jest w porządku, dlatego trafił właśnie tutaj.

Librewolf jest promowany jako utrzymywany przez społeczność fork Firefoksa: skoncentrowany na prywatności, bezpieczeństwie i wolności. W rzeczywistości Librewolf to zestaw skryptów i łatek, które między innymi usuwają z Firefoksa funkcję telemetrii.

Zrzut ruchu sieciowego pokazuje, że przy pierwszym uruchomieniu Librewolf natychmiast łączy się z CDN dodatków Mozilli, Amazon Cloudfront i kilkoma innymi miejscami, mimo że automatyczne aktualizacje rozszerzeń są domyślnie wyłączone.

Zrzut ruchu ujawnia m.in. następujące domeny i adresy IP (skróciłem listę):

addons.cdn.mozilla.net
server-13-33-240-122.hel50.r.cloudfront.net
ec2-34-253-97-22.eu-west-1.compute.amazonaws.com
content-signature-2.cdn.mozilla.net
rt4bb146-89-147.routit.net
invidio.us
static.213-133-100-23.clients.your-server.de
132.145.233.26
52.142.124.215
167.99.237.63
194.187.168.100

Choć prawdą jest, że sam projekt nie zbiera żadnej telemetrii, domeny, które przeglądarka odwiedza przy pierwszym uruchomieniu, logują te żądania, co – poza terminowością aktualizacji – jest jedynym problemem, jaki mam z Librewolfem.

W FAQ Librewolfa stwierdzono (stan na 2022-03-07):

Czy LibreWolf wykonuje jakiekolwiek połączenia wychodzące?

Tak, ale w żaden sposób nie naruszają one prywatności i zostały dokładnie ocenione. Konkretnie są potrzebne do pobierania i aktualizacji list blokujących używanych przez uBO, Tracking Protection i CRL, co uznaliśmy za ważniejsze niż wyłączenie wszystkich połączeń wychodzących, zwłaszcza tych nieszkodliwych. LibreWolf wykonuje też okazjonalne połączenie, aby sprawdzić, czy otrzymałeś powiadomienia push ze stron, które subskrybujesz.

Mimo to LibreWolf nadal dąży do usunięcia wszystkich połączeń naruszających prywatność i utrzymania wszystkich połączeń na absolutnym minimum wymaganym do maksymalizacji i zrównoważenia prywatności i bezpieczeństwa.

Przykro mi, ale to po prostu nie wystarcza.

Oczywiście musimy aktualizować nasze listy blokujące i inne rzeczy, ale problem w tym, że użytkownik nie ma wyboru. Nie wszyscy użytkownicy chcą, by te rzeczy były pobierane automatycznie, czasem z dobrych powodów (np. chwilowa awaria połączenia VPN, która ujawnia prawdziwy adres IP – a tym samym lokalizację – użytkownika).

Wszystkie funkcje aktualizacji muszą być wyłącznie opt-in i nie mogą być domyślnie włączone, jeśli Librewolf ma być uznany za naprawdę szanujący prywatność.

Najlepszym rozwiązaniem nadal jest dostrojenie Firefoksa za pomocą Arkenfox user.js, ponieważ nie tylko da to taką samą prywatność jak Librewolf, ale też pozwoli wyłączyć wszelkie automatyczne połączenia wychodzące i znacznie więcej. Ponadto Librewolf zwykle spóźnia się z aktualizacjami bezpieczeństwa, co nie jest idealne. Gdy używasz dostrojonej wersji Firefoksa, masz nie tylko najlepszą prywatność, ale też terminowe aktualizacje.

Mimo to, jeśli nie chcesz dostrajać Firefoksa za pomocą Arkenfox user.js (ani robić tego samodzielnie) i możesz żyć z tym, że Librewolf wykonuje te połączenia wychodzące, Librewolf jest obecnie jedną z najbardziej szanujących prywatność przeglądarek.

Inne problematyczne przeglądarki

Przeglądarki wymienione poniżej cierpią na niektóre z tych samych problemów co przeglądarki wymienione wyżej. Nie będę omawiał wszystkich konkretnych problemów, które na nich znalazłem, a jedynie umieszczę je na liście.

• Konqueror
• vimb (dns-prefetching)
• Iridium Browser (wygląda na porzuconą)
• NetSurf

Przeglądarki szanujące prywatność

Należy zaznaczyć, że przeglądarek wymienionych poniżej, z wyjątkiem sekcji „Dostrajanie Firefoksa”, nie można uznać za równie dopracowane pod względem uwagi poświęcanej bezpieczeństwu co Firefox czy Chromium. Wynika to głównie z rozmiaru i poziomu wsparcia, jakie otrzymują te dwa projekty. Nie oznacza to jednak automatycznie, że pozostałe przeglądarki są mniej bezpieczne. Zarówno Firefox, jak i Chromium, ze względu na ogromny rozmiar tych przeglądarek i dużą ilość kodu w tych dwóch projektach, mają znacznie większą powierzchnię ataku.

Niezależnie od tego, jakiej przeglądarki używasz, musisz uważnie śledzić podatne na wykorzystanie błędy i inne problemy bezpieczeństwa, a ważne jest, by subskrybować listy mailingowe, newslettery itp., które dostarczają informacji o bezpieczeństwie przeglądarek w odpowiednim czasie.

Nawet jeśli błąd bezpieczeństwa może być wykorzystany, nie musi to oznaczać, że dotyczy on właśnie twojego sposobu korzystania z przeglądarki – wszystko zależy od okoliczności i sposobu użycia. Przebieg każdego jest inny, a jeśli musisz tylko czytać wiadomości, możesz znacząco obniżyć poziom zagrożenia, po prostu wyłączając obsługę JavaScriptu lub używając prostej przeglądarki konsolowej.

Dostrajanie Firefoksa – najlepsze rozwiązanie

Firefox jest jedną z najbardziej rozszerzalnych i konfigurowalnych przeglądarek na świecie, co pozwala znacząco zwiększyć jego prywatność za pomocą różnych konfiguracji i modyfikacji bez konieczności łatania kodu źródłowego. I to jedna z rzeczy, które czynią Firefoksa naprawdę świetnym. Ogólnie Firefox jako produkt nie jest problemem, problemem jest Fundacja Mozilla. Gdy dostroisz Firefoksa, masz nie tylko najnowszą wersję Firefoksa, ale też prawdziwie szanującą prywatność przeglądarkę.

Firefox jest pod tym względem wyjątkowy, ponieważ żadna inna przeglądarka, o ile wiem, nie pozwala na tak duże dostrajanie bez łatania. Modyfikacje to ustawienia sterujące zachowaniem Firefoksa. Niektóre można ustawić z poziomu interfejsu opcji, część w about:config, ale inne to tzw. „ukryte preferencje”, które pojawiają się dopiero po ich ustawieniu przez użytkownika.

Dostrajanie Firefoksa nie jest jednak dla każdego. Wymaga poświęcenia czasu na przestudiowanie różnych ustawień, którymi można manipulować, i zrozumienie, jak działają. Ale nie jesteś sam, wiele osób to robi, a jednym z najlepszych sposobów jest użycie projektu Arkenfox user.js jako szablonu. Jedną z korzyści dostrajania Firefoksa jest to, że lepiej rozumiesz, co dokładnie robi twoja przeglądarka i jak działa.

Projekt „Arkenfox user.js” dostarcza kompleksowy szablon user.js do konfiguracji i utwardzania Firefoksa. Jest bardzo aktywnie utrzymywany przez bardzo utalentowane osoby, w tym aktywnego programistę Mozilli i programistę z projektu Tor.

Arkenfox user.js jest bardzo dobrze udokumentowany, ale jeśli potrzebujesz przewodnika, polecam zajrzeć do „The Firefox Privacy Guide for Dummies!”.

Kontrola DNS over HTTPS w Firefoksie

Mozilla usunęła opcję wyłączenia automatycznych aktualizacji, zmuszając użytkowników do ich przyjmowania, co – jeśli jesteś w środku ważnej pracy – sprawi, że Firefox przestanie otwierać nowe adresy URL, dopóki nie uruchomisz go ponownie. Choć ma to chronić użytkowników, większość z nich jest w stanie po prostu pozwolić Firefoksowi przypomnieć o aktualizacji, a następnie zaktualizować ręcznie.

Ponieważ wiele korporacji potrzebuje rozległej kontroli, Mozilla stworzyła coś, co nazywa się „policy support” (obsługa polityk), które można wdrożyć za pomocą pliku JSON o nazwie policies.json. Jest to plik zgodny między platformami, co czyni go preferowaną metodą w środowiskach korporacyjnych do kontrolowania Firefoksa w różnych środowiskach.

Za pomocą pliku policies.json można kontrolować ogromną część działania Firefoksa, w tym funkcję DNS over HTTPS.

W Arch Linuksie plik trafia do: /usr/lib/firefox/distribution/policies.json

We FreeBSD jest to: /usr/local/lib/firefox/distribution/policies.json

Jeśli podkatalog o nazwie distribution nie istnieje, musisz go utworzyć ręcznie. Następnie utwórz w tym katalogu plik policies.json.

Jeśli masz nieszczęście używać Microsoft Windows, katalog distribution trzeba utworzyć w katalogu, w którym zainstalowano Firefoksa, ale po co wtedy w ogóle? Nie możesz ufać Microsoft Windows ani przez chwilę.

W README szablonów polityk znajdziesz listę opcji do kontrolowania.

Stworzyłem policies.json, który wygląda tak:

{
  "policies": {
    "DisableAppUpdate": true,
    "DisableFirefoxAccounts": true,
    "DisableTelemetry": true,
    "DNSOverHTTPS": {
      "Enabled": false,
      "Locked": true
    },
    "DontCheckDefaultBrowser": true,
    "NetworkPrediction": false,
    "PromptForDownloadLocation": true,
    "SearchEngines": {
      "PreventInstalls": true
    },
    "SearchSuggestEnabled": false,
    "NetworkPrediction": false
  }
}

Musisz zrestartować Firefoksa, aby ustawienia zaczęły obowiązywać, ale jeśli Firefox nie był uruchomiony, ustawienia zaczną działać natychmiast. Swoje ustawienia możesz zobaczyć, wpisując about:policies w pasku adresu.

Upewnij się, że plik policies.json został utworzony, zanim po świeżej instalacji po raz pierwszy otworzysz Firefoksa, aby zapobiec działaniu telemetrii przy pierwszym użyciu przeglądarki.

Zauważ także, że nie wszystkie opcje działają w najnowszej wersji Firefoksa, niektóre działają tylko w wydaniu ESR.

Blokowanie DoH za pomocą zapory sieciowej

Niezależnie od tego, jakiej zapory sieciowej używasz, możesz przynajmniej zablokować znane publiczne serwery DoH.

Dobra lista zawierająca zarówno nazwy domen (do blokowania na poziomie DNS), jak i adresy IP (do blokowania na zaporze) jest dostępna pod adresem: https://github.com/oneoffdallas/dohservers. Rozważ wysłanie pull requesta, jeśli wiesz, że czegoś brakuje.

Istnieje wiele innych list, takich jak ta od DNSCrypt i curl.

Falkon

Falkon to bardzo przyjemna przeglądarka, która w pełni szanuje prywatność i naprawdę zasługuje na znacznie więcej uwagi i wsparcia!

Falkon jest rozwijany od 2010 roku i używa silnika renderującego Qt WebEngine, który jest nakładką na rdzeń przeglądarki Chromium. Qt WebEngine bazuje na stabilnej wersji rdzenia Chromium z dodatkowymi poprawkami bezpieczeństwa przeniesionymi z nowszych wersji. Przed integracją Falkona z KDE w 2017 roku był znany jako QupZilla.

Falkon ma być lekką przeglądarką dostępną na wszystkich głównych platformach i zapewnia taką samą zgodność ze standardami sieciowymi jak Chromium oraz mniej więcej podobną wydajność, ale jest lżejszy, zwykle uruchamia się bardzo szybko i wymaga mniej zasobów. Ponieważ używa Qt 5, integruje się niezwykle dobrze z KDE, ale nie wymaga KDE do działania jako niezależna przeglądarka na innych platformach.

Falkon ma kilka bardzo przydatnych wbudowanych rozszerzeń, takich jak własny bloker reklam i Greasemonkey. Od wersji Falkon 3.1 obsługuje własne rozszerzenia pisane w Pythonie lub QML, które można pobrać ze sklepu Falkon Store. Jak zawsze należy bardzo uważać na rozszerzenia firm trzecich i dobrym pomysłem jest przeczytanie kodu źródłowego, zanim uruchomisz jakikolwiek niezaufany kod stron trzecich w przeglądarce lub gdziekolwiek indziej.

Testowałem Falkona i używałem go codziennie przez dłuższy czas i sprawował się bardzo dobrze. Czasami Falkon może się zacinać na stronach intensywnie wykorzystujących JavaScript, ale nie doświadczyłem żadnych awarii podczas korzystania z przeglądarki. Żałuję tylko, że Falkon nie ma opcji blokowania konkretnych skryptów JavaScript osobno dla każdego skryptu. Zamiast tego można jedynie całkowicie włączyć lub wyłączyć JavaScript.

Falkon ma fajny zestaw funkcji zabezpieczających prywatność, ale trzeba zaznaczyć, że nie wszystkie z nich są domyślnie włączone. Gorąco polecam przejrzeć różne ustawienia, zanim zaczniesz używać przeglądarki.

Jak zawsze bardzo dobrym pomysłem jest uruchamianie przeglądarki w jakiejś formie „więzienia” lub piaskownicy, ale funkcje izolacji procesów i sandboxingu Chromium są w Falkonie również włączone jako druga linia obrony.

Z deweloperami możesz się skontaktować przez listę mailingową oraz na IRC #falkon na chat.freenode.net.

qutebrowser

qutebrowser to przeglądarka internetowa ze skrótami klawiszowymi w stylu Vima i minimalistycznym GUI. qutebrowser jest dostępny na wszystkich głównych platformach i jest dołączony zarówno do FreeBSD, OpenBSD, jak i do dużej liczby dystrybucji Linuksa.

Podobnie jak Falkon, qutebrowser również używa silnika renderującego Qt WebEngine, ale ma też opcję użycia silnika Webkit firmy Apple, używanego w przeglądarce Safari.

qutebrowser jest oparty na Pythonie i PyQt5, ale ponieważ cały ciężki wysiłek wykonuje Qt WebEngine, Python nie spowalnia przeglądarki. qutebrowser uruchamia się bardzo szybko i jest bardzo szybki w użyciu nawet na stronach z setkami linków.

qutebrowser jest wysoce konfigurowalny, a Arch Linux Wiki ma niezły poradnik.

qutebrowser ma obecnie ograniczoną rozszerzalność, ale zawiera podstawową obsługę blokowania reklam za pomocą pliku hosts w stylu DNS. Blokowanie reklam na YouTube nie działa, ale można skonfigurować qutebrowser tak, by otwierał linki do filmów w odtwarzaczu multimedialnym takim jak mpv w połączeniu z yt-dlp, co działa wyjątkowo dobrze.

Podobnie jak w Falkonie, musisz przejrzeć wszystkie ustawienia, aby upewnić się, że przeglądarka jest jak najbezpieczniejsza i jak najlepiej szanuje prywatność. Prefetching DNS i kilka innych opcji jest niestety domyślnie włączonych, ale ponieważ przeglądarka nie robi niczego, dopóki jej o to nie poprosisz, w przeciwieństwie do wymienionych wyżej przeglądarek nieszanujących prywatności, łatwo ją skonfigurować.

Wpisując :set, możesz włączyć wbudowany interfejs konfiguracji, który jest bardzo dobrze opisany, a dokumentacja jest również bardzo dobra.

Podobnie jak w przypadku Falkona i każdej innej przeglądarki, bardzo dobrym pomysłem jest uruchamianie jej w jakiejś formie „więzienia” lub piaskownicy, ale funkcje izolacji procesów i sandboxingu Chromium są w qutebrowser również włączone. Problemy z bezpieczeństwem w kodzie qutebrowsera zdarzają się bardzo rzadko i są naprawiane terminowo.

ungoogled-chromium

ungoogled-chromium to bezpośredni zamiennik Chromium. Nie jest to odrębny klon, ale zestaw skryptów i łatek, które usuwają wszystkie żądania w tle do jakichkolwiek usług sieciowych Google podczas działania przeglądarki. Usuwają też wszelkie użycia gotowych plików binarnych z kodu źródłowego i w miarę możliwości zastępują je alternatywami dostarczonymi przez użytkownika. Wyłączają funkcje ograniczające kontrolę i przejrzystość oraz dodają lub modyfikują funkcje, które je wspierają. Wszystko jest zaimplementowane jako flagi konfiguracyjne, łatki i własne skrypty.

Wymieniłem ungoogled-chromium tutaj jako użyteczną alternatywę dla Chromium, ponieważ naprawdę szanuje prywatność, ale mam też pewne zastrzeżenia.

Zespół stojący za ungoogled-chromium jest dość mały, ale całkiem dobrze radzi sobie ze śledzeniem aktualizacji bezpieczeństwa Chromium. Bardzo ważne jest jednak, by pamiętać, że zawsze będą w tyle. Nawet czekanie dzień lub dwa na aktualizację aktywnie wykorzystywanego błędu jest krytycznie problematyczne, gdy masz do czynienia z najnowszą wersją oprogramowania.

Ten problem często dotyczy jednak także pakietów z różnych dystrybucji Linuksa! Dystrybucje takie jak Arch Linux i Debian GNU/Linux wydają poprawki bezpieczeństwa bardzo szybko, ale inne dystrybucje często są opóźnione o dni, a niektóre nawet o tygodnie lub miesiące. Wszystko zależy od zasobów ludzkich i środków.

Kolejnym bardzo ważnym problemem z ungoogled-chromium jest to, że jeśli nie zainstalujesz go menedżerem pakietów lub nie skompilujesz samodzielnie przeglądarki, co może być bardzo czasochłonne, nie możesz mieć pewności co do pobieranych plików binarnych. Pliki binarne są dostarczane przez każdego, kto zechce je zbudować i przesłać. Oznacza to, że nie można zagwarantować autentyczności i zawsze istnieje ryzyko, że pliki binarne zostały zmanipulowane.

Gorąco polecam używanie wyłącznie prekompilowanej wersji z twojej dystrybucji Linuksa lub projektu BSD albo skompilowanie jej samodzielnie.

Tor Browser

Tor Browser jest produktem projektu Tor. Składa się ze zmodyfikowanej przeglądarki Mozilla Firefox ESR, rozszerzeń TorButton, TorLauncher, NoScript i HTTPS Everywhere oraz proxy Tor, i wykorzystuje sieć Tor do ochrony twojej prywatności i anonimowości. Oznacza to, że twój dostawca internetu i każdy, kto lokalnie obserwuje twoje połączenie, nie będzie mógł śledzić twojej aktywności w internecie, w tym nazw i adresów odwiedzanych stron. Operatorzy usług, z których korzystasz online, i wszyscy pośrednicy zobaczą połączenie pochodzące z sieci Tor zamiast twojego prawdziwego adresu IP i nie będą wiedzieć, kim jesteś, chyba że sam się jawnie zidentyfikujesz. Ponadto Tor Browser jest zaprojektowany tak, by uniemożliwiać stronom „fingerprinting” na podstawie konfiguracji przeglądarki. Domyślnie Tor Browser nie przechowuje żadnej historii przeglądania. Pliki cookie są ważne tylko przez jedną sesję (do zamknięcia Tor Browser lub zażądania Nowej Tożsamości).

Jak w przypadku każdej technologii, musisz rozumieć, jak prawidłowo używać Tora. Strona projektu Tor zawiera najlepsze instrukcje dotyczące prawidłowego używania Tor Browser.

OSTRZEŻENIE! Używany nieprawidłowo, Tor nie jest bezpieczny!

Na przykład Tor ostrzega użytkowników, że nie cały ruch jest chroniony; chroniony jest tylko ruch kierowany przez przeglądarkę Tor. Użytkownicy są też ostrzegani, by używali wersji HTTPS stron, nie pobierali torrentów przez Tora, nie włączali wtyczek przeglądarki, nie otwierali dokumentów pobranych przez Tora, będąc online, oraz używali bezpiecznych mostów (bridges). Użytkownicy są również ostrzegani, że nie mogą podawać swojego imienia i nazwiska ani innych ujawniających informacji na forach internetowych przez Tora i jednocześnie pozostać anonimowi.

Mimo to, nawet jeśli nie korzystasz z sieci Tor, Tor Browser jest prawdziwie szanującą prywatność przeglądarką.

Inne przeglądarki, które są w porządku

To kilka innych przeglądarek, którym warto się przyjrzeć. Nie badałem ich dokładnie, ale o ile wiem, nie sprawiają problemów.

• Otter Browser
• surf
• Links (konsolowa)
• Lynx (konsolowa)

Polecane rozszerzenia

uBlock Origin

uBlock Origin to bardzo skuteczny, otwartoźródłowy bloker treści reklamowych. Projekt wyraźnie odmawia obecnie przyjmowania darowizn, a zamiast tego radzi wszystkim swoim klientom, użytkownikom i zwolennikom, by wspierali finansowo autorów list blokujących.

uBlock Origin pobiera część list blokujących reklamy ze stron, które logują adresy IP, takich jak GitHub, ale w przeciwieństwie do przeglądarek takich jak GNOME Web czy Midori robi to tylko wtedy, gdy sam zdecydujesz się zaktualizować listy – nie zaczyna sam „skakać” po internecie.

uBlock Origin to jedno z najlepszych na świecie rozszerzeń blokujących reklamy.

Wnioski

Moim skromnym zdaniem aż trudno uwierzyć, jak kiepski jest obecny stan internetu pod względem prywatności. Niemal niezależnie od tego, jaką stronę odwiedzisz, nie da się uniknąć tego, że jakiś webdeweloper wsadzi ci mikroskop w tyłek (tak, powiedziałem to!), uparcie uruchamiając na stronie Google Analytics zamiast użyć czegoś tak prostego jak wbudowane statystyki serwera WWW albo przynajmniej jednej z dużo lepszych, otwartoźródłowych i szanujących prywatność alternatyw.

Nie chodzi o to, że reklamy same w sobie są złe. Faktem jest, że reklamy napędzają ogromną część ekonomii internetu, a wiele stron i twórców na YouTube zależy od dochodów z reklam. Problematyczny jest jednak sposób prowadzenia biznesu reklamowego – w niektórych przypadkach wręcz na granicy niemoralności i mocno kontrowersyjny. Firmy prowadzące biznes reklamowy muszą zrozumieć, że wielu użytkowników w rzeczywistości pozwoli na reklamy; czego użytkownicy nie zaakceptują, to bycia szpiegowanym i śledzonym bez zgody. Firmy te muszą prosić o pozwolenie i prowadzić politykę całkowicie otwartych drzwi, tak aby wszystkie dane użytkowników były przejrzyste i dostępne dla użytkownika. Muszą też przestać manipulować cenami na podstawie danych śledzących, co w prawdziwym życiu nazywa się oszustwem, a nie biznesem!

Fundacja Mozilla nie jest już organizacją godną zaufania, jaką kiedyś była. Dziś stała się „biznesem” zależnym od przychodów od wielkich korporacji takich jak Google, dlatego obserwujemy powolne, ale stałe odchodzenie od właściwego postępowania. Jeśli fundacja chce ponownie zdobyć zaufanie użytkowników, musi zrezygnować z podwójnych standardów i spełnić swoje obietnice.

Musimy lepiej edukować siebie i innych w zakresie technologii, z których korzystamy. Łatwiej to powiedzieć, niż zrobić, bo webdeweloperzy oszaleli, ale gdy wyeliminujesz uruchamianie JavaScriptu w przeglądarce, nie potrzebujesz już złożonej przeglądarki takiej jak Firefox czy Chromium, a gdy nie potrzebujesz złożonej przeglądarki, nie musisz się już tak martwić problemami prywatności – przynajmniej z punktu widzenia przeglądarki.

Podziel swoje przeglądanie między złożoną i prostą przeglądarkę. Używaj złożonej tylko wtedy, gdy naprawdę jej potrzebujesz, a prostej (być może konsolowej), gdy nie wymagasz JavaScriptu ani innych złożonych funkcji.

Jak powiedziałem, wiem, że łatwiej to powiedzieć, niż zrobić, i wiem też, że firmy nadal będą zbierać o tobie jak najwięcej danych, ale bez złej przeglądarki lub włączonego JavaScriptu taktyki fingerprintingu stają się znacznie trudniejsze do wdrożenia. Głęboko wierzę, że władza leży w rękach użytkowników i przy każdym użyciu technologii musimy dokonywać wyboru. Nie różni się to od bojkotowania szkodliwych produktów, bo dbasz o swoje zdrowie albo o to, jak traktowane są zwierzęta czy środowisko.